cogombro - Share on Ovi
A 'crise dos pepinos' ou mellor dito o brote de E. Coli que afecta o norte de Europa, é unha boa ensalada onde se mesturan alarmas, angustias e mensaxes de confianza. Á espera de respostas definitivas sobre as súas orixes, e agora que temos aos pepinos absoltos, paréceme imprescindíbel abrir algunhas reflexións sobre o sistema alimentario global polo que optamos nos países desenvolvidos (e que se impuxo aos países do Sur empobrecido).

O sistema en cuestión foi deseñado para producir algo parecido a alimentos a custos moi baixos, tanto económicos, sociais como ecolóxicos; pero que poida producir altos beneficios a quen se dedican á súa comercialización. Os alimentos, lonxe de considerarse como unha necesidade e un dereito, enténdense como unha mercadoría sen máis. O caso dos pepinos é un bo exemplo: os esforzos para cultivar, regar e cultivar un pepino representarán para o agricultor ou agricultora 0'17 euros por quilo vendido. A poboación consumidora pagará 1'63 euros por quilo. É dicir, un incremento superior ao 800%...

Mercadorías con esta marxe son verdadeiros diamantes que percorren o mundo sempre nunha mesma dirección, a dirección centrípeta: desde as rexións produtoras ás poboacións con máis poder adquisitivo. E pepinos, piñas ou panga fan entón viaxes moi longos, en tempada alta e con moitas cidades que visitar. As administracións, ante este mercado, non se plantexan revisar o modelo, senón que optan por asegurar e aumentar os controis alimentarios. Pero por moitas medidas que se poidan tomar e, como vimos tamén coas dioxinas, gripe porcina ou vacas tolas, as crises alimentarias son insalvabeis, e acabámolas pagando a poboación consumidora (que pode enfermar) e a produtora (que pode perdelo todo). As dimensións do problema tamén as habemos de ter en conta. Unha partida de alimentos industrializados afectada dalgún problema de salubridade supón miles e miles de unidades contaminantes, aumentando moito a dispersión e alcance do brote ou epidemia.
Por último, en Alemaña, onde se puido percibir certa descoordinación entre as súas autoridades, obraron tallantemente baixo o principio de precaución, impedindo o consumo do pepino e outras hortalizas... polo que puidese ocorrer. O mesmo principio que en cambio sempre queda relegado noutros riscos alimentarios non agudos, pero si a longo prazo, por exemplo o consumo de alimentos transxénicos ou as novas prácticas de nanotecnoloxía. Parece que as multinacionais que controlan o sistema alimentario teñen lazos moi estreitos coas autoridades sanitarias que a elas si lles permiten campar e cultivar ás súas anchas.
A partir destas reflexións e outras que se poderían engadir, parece lóxico propor que as medidas políticas en agricultura e alimentación dirixísense máis a revisar o modelo en si mesmo. Non podemos resolver estas crises con máis puntos de control, con máis tecnoloxía, é un camiño equivocado e sen saída. Con todo, como di a dra. Marta Rivera, «a soberanía alimentaria, que aposta pola relocalización dos sistemas agroalimentarios e por modelos de produción campesiños, podería (ademais de alimentar a toda a poboación) incrementar tamén a seguridade alimentaria. Por unha banda, os alimentos serían adecuados ao contexto cultural, doutra banda, a agricultura campesiña, desde o enfoque da agroecología, favorecería a produción de alimentos sen tóxicos, diminuíndo o risco de consumir alimentos contaminados e socialmente xustos.
Así mesmo, o acortamiento da cadea alimentaria e a redución do número de intermediarios e transformacións sufridas polos alimentos diminúen os puntos críticos nos que os alimentos puidesen ser contaminados.E os beneficios quedarían en mans campesiñas. As alarmas só servirían para espertarlos pola mañá, se o galo se esquece de cantar.

* Gustavo Duch é autor de 'O que hai que tragar'. Coordinador de revístaa Soberanía alimentaria, biodiversidade e culturas

Orixinal --> Diario Vasco


zocarede

Rede Galega de consumo responsábel